سفر به سرزمین زن های ماقبل تاریخ/ Voyage to the Planet of Prehistoric Women

نکته: این اثر یک فیلم بد است که در این لینک درباره شان توضیح کوچکی داده ام.

پیتر باگدانوویچ که بین فیلم دوستان ایرانی آن چنان معروف نیست، یکی از بهترین کارگردان های دهه هفتاد بود و هنوز هم اسم و رسمش پا برجاست. البته من این جا کاری به آثار شاخص او ندارم. ایشان یک فیلم ساخته است که خود به خود می رود جزو فیلم های (به قدری بد که تبدیل می شوند به فیلم خوب). سفر به سرزمین زن های ما قبل تاریخ به قدری افتضاح است که من عاشقش شدم!

گویا فیلم اول یک نسخه روسی داشته است که در سال ۱۹۶۲ ساخته شده است.  بعد در سال ۱۹۶۵ یک نسخه آمریکایی از آن ساخته می شود و دوباره در سال ۱۹۶۸ باگدانوییچ با نام مستعارِ (دِرک توماس) می آید و با چسباندن تکه های از فیلم قبلی و مقداری فیلم برداری جدید، چنین آشغال دوست داشتنی را خلق می کند.

من که می دانم هیچ کس نمی رود چنین چیزی را ببیند. داستانی هم که در کار نیست که من بخواهم آن را لو بدهم. پس بعضی قسمت های از فیلم که برایم جالب بود را با شما به اشتراک می گذارم.

این فیلم علمی تخیلی خیلی تلاش کرد که ترسناک باشد. اکشن باشد. عمیق باشد. پر مغز باشد. اوج ترسناک ترین نما هم این جا بود که شر بودن وضعیت موجود را داشت می رساند. من عاشق زوم شدن روی چشم ها هستم. سرجیو لئونه استادش بود.

یک طراحی صحنه ارزان اما عالی. در حد ۲۰۰۱ اودیسه فضایی.

این جا فضانوردان پا به سیاره جدید گذاشته اند و بیرون می روند تا تحقیقی انجام بدهند که در یک لحظه یک سری گودزیلاهای کوچک به اینها حمله می کنند. صحنه حمله کلا ۲ دقیقه هم نمی شود و فضانوردان به قدری خونسرد رفتار می کنند که هر جور بخواهیم حساب کنیم یک نوآوری محسوب می شود. و نمی دانم چرا خود به خود یاد قسمتی از آخرین فیلم بیگانه افتادم. در آن جا هم هیولاها از مه شروع کردند به فضاپیماها حمله کردن.

یک هیولای دیگر.

یک دل نه صد دل عاشق ماشین فضایی شخصیت های اصلی شدم.

یک رباتی در این فیلم هست به نام جان. بامزه است و توپولو. و اصلا کل فیلم تقریبا روی این می چرخد و سرنوشتش خیلی جالب می شود. این جا هم یاد ربات معروف سری جنگ ستارگان افتادم. یعنی سی تری پی او.

در نظر داشته باشید این فیلم ۹ سال قبل از جنگ ستارگان ساخته شده است. و باگدانوویچ و جرج لوکاس تقریبا هم دوره هستند. زمانی که جرج لوکاس جنگ ستارگان را ساخته بود و هنوز اکران نشده بود همه مسخره می کردند و می گفتند که فیلم مضحک است. حتما آن هایی که می خندیدند فیلم های مثل همین سرزمین زن های ما قبل تاریخ را در نظر داشتند و اقعا هم باید حق داد. ربات های این فیلم ها هر دو خنده دارند اما یکی از آن ها تبدیل شده است به یکی از آیکون های پول سازی در جهان. بیشتر وقت ها نمی توان تشخیص داد که فرق بین شکست و موفقیت کجاست.

یک هیولای دیگر! راستی. این سرزمین همان طور که از نامش هم پیداست. ما قبل تاریخ است و هیولاهایش هم دایناسورها هستند. یعنی یک جورهای پارک ژوراسیک در فضا.

گروه خانم هایی که ساکن این سیاره هستند و با تله پاتی با هم در ارتباطند هم من را یاد فیلم های مثل واندر وومن و ویکر من انداخت. منتها با پرداخت خیلی بدتر. می گویند ویکر من (نسخه بازسازی با بازی نیکلاس کیج) خیلی بد است. احتمالا این فیلم را ندیده اند و نمی دانند درباره چه حرف می زنند.

………………….

از این تیپ کارها بیشتر معرفی خواهم کرد. اصلا توصیه ای به دیدن این آثار نمی کنم. فقط دوست دارم که در بلاگم به این فیلم ها اشاره کنم. همان طور که بهترین شاهکار ها در ذهن من می ماند. بدترین فیلم ها هم همین طور هستند. تنها آثار متوسط است که از یادم می رود. همین چند روز پیش یک فیلمی دیدم. رتبه خوبی هم داشت. اما معمولی بود. یک ماه دیگر اصلا نمی دانم چه دیده بودم. اما این فیلم همیشه با من می ماند. چون همان طور که چند بار گفتم، هنگام دیدنش، از شدت بد بودن به من خوش گذشت.

جزیره سگ ها – Isle of Dogs

این انیمیشن یک جشنواره  رویایی و دیدنی برای چشم هاست. جزیره سگ ها شاید از لحاظ داستانی قوت زیادی نداشته باشد ولی تصویر به قدری حساب شده ساخته و پرداخته شده است که این جا داستان برای من اهمیت کمی پیدا می کند.

مسئله این است که بیشتر آثار آمریکایی در تصویر و قاب بندی و کات زدن و هر چه که فکرش را بکنید شبیه به هم شده اند و هر چند وقت یک بار دیدن این آثار باعث می شود لذت دوچندانی ببرم. انیمیشن قبلی وس اندرسون – آقای روباه شگفت انگیز- که آن هم با تکنیک دوست داشتنی و هنرمندانه استاپ موشن ساخته شده بود، داستان بهتری داشت چون از منبع ادبی خوبی اقتباس شده بود – رمانی از رولد دال نازنین.

اما از بابت قدرت تصویر پردازی، اندرسون در این کار از آثار پیشین خود هم فراتر رفته است. دیوانه بازی تصویری در این کارش غوغا می کند و از هتل بزرگ بوداپست هم چشم نواز تر است. به دیدن این آثار نیاز است چون حکم وزنه های سنگین تر برای عضله های مغز ما هستند. ما باید این آثار را ببینیم تا روحمان را تقویت کنیم. تا خلاقیت مان را بالا ببریم.

این انیمیشن کات های تند دارد. تدوین آن چیزی نیست که ما معمولا از یک انیمیشن معمول آمریکایی سراغ داریم. در لحظه هایی از کار که شخصیت ها ژاپنی صحبت می کنند، به جای زیرنویس، یک گزارش گر خانم همانند اخبار ظاهر می شود و کلام ژاپنی ها را ترجمه می کند.

مثلا همین یک نمونه از پرورش عضله خلاقیت است. ما عادت کرده ایم که در فیلم غیر انگلیسی زبان، اگر شخصیتی به زبانی دیگر صحبت کرد، پایین تصویر زیرنویس ببینیم. اما وس اندرسون کار دیگری انجام می دهد. کاری که ما انتظارش را نداریم و شاید هم در نگاه اول ما را به کل از حس فیلم جدا کند.

که ایرادی ندارد. کار هنر همین است. که از عادت کردن تو به یک چیز به خصوص بکاهد.

یا مثلا این نما را ببینید.

چشم من عادت کرده است که این سکانس را این طور ببینم که دوربین از سمت راست تصویر به آرامی به سمت چپ برود.اما در این جا شاهد هستیم که دوربین در حالی که حرکت می کند. به هر سگ کات می خورد. بماند که پس زمینه هر سگ هم رنگش متفاوت است و سپس در یک لانگ شات آخر همه شان را با هم می بینیم.

من تا به حال این شیوه کات زدن تصویر را در فیلمی به یاد ندارم که دیده باشم.

یا مثلا این صحنه که از دید سگ ها است و چون این مخلوقان زیبای خدا رنگ ها را تشخیص نمی دهند، به همین دلیل در این جا هم همه چیز سیاه و سفید شده است.

این ها یعنی هنر واقعی. این ها یعنی این که در سینما هیچ چیز قانون خاصی ندارد. هیچ حد و مرز و متر و معیاری وجود ندارد. بعضی ها می گویند که سینما فلان چیز است و تمام. سینما تبدیل به نقاشی نمی شود و غیره. که این حرف های ابلهانه را می توانید دور بیندازید. اگر بخواهند و بخواهیم، سینما و فیلم ها هم کمی از این فرم های ثابت و امتحان پس داده عبور خواهند کرد.

جزیره سگ ها یک هرج و مرج وس اندرسونی خوش رنگ و لعاب است و ارزش چند بار دیدن دارد.

رابطه شبکه های اجتماعی و داستان گویی

آثاری که به تکنولوژی روز تکیه می کنند ساخته نشوند خیلی بهتر است. حالا مهم نیست کتاب باشد یا فیلم. منظورم را دقیق تر بخواهم بیان کنم این است که فرم روایت داستان در هر مدیوم اگر به تکنولوژی – مخصوصا شبکه های اجتماعی و اینترنت – وابسته باشد شاید در نگاه اول جذاب و بازاری و پول ساز به نظر برسد. اما قدرت ماندگاری که ندارد هیچ بلکه حتی بعید بدانم که پول ساز باشد. (حرف من را با فیلمی مثل شبکه اجتماعی دیوید فینچر اشتباه نگیرید. آن درام عالی درباره فردی بود که فیس بوک را به وجود آورد. فیلم درباره چهار تا دوست نبود که کل فیلم در فیس بوک با هم چت می کنند!)

مثلا فرض کنید یک کتاب بیاید و در بوق و کرنا کند که متفاوت است و این تفاوت در جلدش هم نمود پیدا کرده است. کتاب درباره تاثیر اینستاگرام است و می آید تمام جلد و برگه های داخل کتاب را شبیه به فضای اینستاگرام می کند. یا فیلمی می آید که مثلا ترسناک است یا دلهره آور و یا حتی درام، اما روایت داستان بر مبنای دوست یابی اینرنتی است یا بیشتر فیلم از کانال یوتیوب یا موبایل روایت می شود.

حتی در سینمای وطنی هم موردی یادم می آید که کل فیلم با سبک سلفی گرفته شده بود و خیلی هم سر این ماجرا تبلیغ کردند. در سینمای جهان هم همین است مخصوصا آمریکا. آثاری مثل فرند ریکوئست. جرات حقیقت و شبکه و غیره.  همه این ها تبدیل شده اند به آثاری که حتی آن قدر هم بد نیستند که بشود دوستشان داشت. تبدیل به نیست شده اند گویی اصلا در لیست فیلم های ساخته شده وجود ندارند.

تاریخ انقضا این آثار به طرز عجیبی کوتاه است. و تهیه کنندگان و ناشران هم گویا نمی خواهند از این وضعیت درس بگیرند. جوابش هم به نظرم ساده است. مردم چون هر روز و هر لحظه با این تکنولوژی به روز سر و کار دارند دیگر برایشان کنجکاو بر انگیز نیست که بروند و کتاب و فیلمی درباره همان تکنولوژی ببینند. الان به عنوان مثال اینستاگرام و سلفی گرفتن جزو زندگی و کار بعضی از مردم شده است. یعنی دیگر این ها سرگرمی نیست، جزوی از زندگی روزمره است. حالا همین مردم اگر بخواهند از زندگی روزمره فاصله بگیرند نمی روند فیلمی ببیند که دوربینش سلفی است، می روند فیلمی را ببیند که داستان دارد و دوربین ثابت. به نظرم مردم می خواهند در سینما، کتاب، تاتر یا هر چیزی مربوط به این ها، اثری متفاوت ببیند، می خواهند تجربه ای تازه داشته باشند نه چیزی را که هر روز و هر روز می بینند و انجام می دهند.

برای همین بعضی از این کارگردان ها که غر می زنند امروزه همه می توانند فیلم بسازند، دارند اشتباه بزرگی می کنند. می توان از این قضیه درس گرفت. اگر من نوعی می توانم با گوشی ام فیلم بسازم، خب شمایی که دستت باز تر است و می توانی بودجه ای را تهیه کنی و با عوامل فیلم بسازی، پس سعی کن چیزی را بسازی که هم از لحاظ داستانی و هم از لحاظ فرمی کاملا با چیزی که ما هر روز در خانه و خیابان می بینیم متفاوت باشد. در همین دنیای واقعی هم می توانی فیلمت را بسازی اما فیلتر نگاهت طوری باشد که گویی همه ما که می آییم و اثرت را تجربه می کنیم، انگار عینک یا لنزی متفاوت زده ایم و با دنیای عجیب تو داریم مانوس می شویم. ما را به جایی ببر که خودمان نمی توانیم برویم.

و تا جایی هم که ممکن است از ارجاع به تکنولوژی روز فاصله بگیر. نشان دادن موبایل و رد و بدل شدن اس ام اس و خیلی بخواهیم آسان بگیریم سرچ در گوگل آخرین حد استفاده از تکنولوژی روز باشد. البته مثلا فیلمی داریم مثل خوک که اتفاقا ارجاع زیادی به اینستاگرام و شبکه های اجتماعی و فالوورها می دهد و اتفاقا خیلی هم خوش ساخت است. اما خوک از لحاظ تصویری زیاد روی این قضیه تکیه نمی کند. فیلم آخر مایکل هانکه هم خیلی به شبکه های اجتماعی ربط داشت. ولی بیشتر فیلم با یک دوربین ثابت یک درام خانوادگی را نشان می داد. بماند که بدترین فیلمی بود که تا به حال از مایکل هانکه دیده ام.

خلاصه که گول ایده هایی که خیلی به فرهنگ روز مردم وصل است را نخورید. اول این که مطمئن باشید چند نفر دیگر همانند این ایده را دارند و می خواهند آن را بسازند یا بنویسند.

نکته ۰:

فیلم آخر استیون اسپیلبرگ که حسابی هم دوستش داشتم به تکنولوژی مربوط است. به واقعیت مجازی. کاری نداریم که واقعیت مجازی هنوز آن قدر همه گیر نیست. یعنی مثل موبایل نشده که همه یکی از این وسیله ها را داشته باشند پس موضوع فیلم مربوط به آینده می شود. ولی امکان دارد که به عنوان مثال ۵۰ سال دیگر همچنان آرواره ها و ایندیانا جونز و مونیخ و اسب جنگی و سرباز رایان اسپیلبرگ دیده شود اما این فیلم برای آن نسل خنده دار باشد.

نکته ۱:

اما هر چقدر از تکنولوژی عبور کنیم. به تصویر کشیدنش در فیلم یا درباره اش نوشتن در کتاب لذت بخش می شود و تبدیل می شود به نوستالوژی. الان درباره پلی استیشن (حتی شماره یک) فیلم بسازی و کتاب بنویسی آن قدر جذاب نیست که درباره آتاری و سگا و راز جنگل داستان بنویسی. الان یک فیلم درباره دوره یاهو ۳۶۰ بسازی شاید کنجکاوی بیشتری را بطلبد و فیلم یا داستانت خوب از آب در آید.

نکته ۲:

فضای اینترنت در دنیای گیم بحث دیگری می طلبد. من فقط یک بازی را انجام داده ام که کل فضای آن در موبایل بود.  – سارا گم شده است –  ماجرا این بود که دختری به نام سارا ناپدید شده و ما از طریق موبایلش باید او را پیدا می کردیم. هر مرحله که جلو می رفتیم کلیپ های بیشتری می دیدیم و به راز دختر پی می بردیم. بازی خاصی بود. این جا سوال پیش می آید که چرا این تجربه خوب بود؟

فکر می کنم چون من بازیکن داشتم کاری را انجام می دادم که در دنیای واقعی هیچ وقت با موبایل خودم یا شخصی دیگر انجام نداده بودم. من تا به حال گوشی دختر گم شده ای را پیدا نکردم که بخواهم حالا از راز و رمز او هم سر در بیاورم. پس با این که هنگام بازی داشتم چیزی را می دیدم که هر روز با آن سر و کار دارم اما تجربه ای به کل متفاوت را می گذراندم.

حواسمان به تاثیر تصاویر متحرک باشد

یکی از ضعف های فیلم های سینمایی فشرده بودن گذر زمان است. من عاشق سینما و فیلم ها و هر چیزی که مربوط به فیلم سازی و هنر داستان گویی به زبان تصویر باشد هستم. اما یک فیلم سینمایی دو یا سه ساعته هر چقدر هم تلاش کند نمی تواند گذر زمان و سختی های قهرمان را آن طور که هست نشان بدهد. البته می توان نوشت یک سال بعد، یا مثلا شخصیت داستان که نویسنده یا ورزشکار است، هر روز و هر لحظه تلاش می کند و بعد ما موفقیت آن شخصیت را می بینیم.

اما این گذر زمان سینمایی فکر می کنم تاثیر مخربی روی مغز داشته باشد.

شاید برای همین است که نسل جدید انسان ها همه چیز را سریع تر طلب می کنند. دنبال موفقیت های یک شبه و یک روزه هستند. چون ما ناخودآگاه هر روز و هر لحظه با تصاویر زیادی رو به رو می شویم. وقتی صفحه اینستاگرام را باز می کنیم و یک دفعه می بینیم که فلان خانم یا آقا از یک وزن زیاد به یک وزن کم رسیده است. ما با این که می دانیم این فرد رژیم گرفته و تلاش کرده و بعد به وزن دل خواه خود رسیده است، اما مغز نمی داند. مغز بدون این که خودمان هم متوجه بشویم فقط چنین تصویری را ثبت می کند و بعد یک روزی که ما تصمیم به رژیم می گیریم، خود به خود این رژیم را رها می کنیم. ناامید می شویم و فکر می کنیم اراده نداریم و خلاصه ممکن است کمی هم افسردگی بگیریم.

اما در اصل این همان خوراک ذهنی ما بوده است. آمیگدال مغز فعال می شود و می ترسد از این که حد رژیم را جلوتر ببرد. مغز به بدن ما دستور می دهد که پروسه ای که شما داری پیش می روی هیچ به سرعت آن عکسی که من مغز دیده بودم نیست. پس بهتر است بی خیال بشوی! ( آمیگدال قسمتی از مغز که خیلی ساده بخواهم بگویم مسئول ترس و بقا است. انسان ها پیشرفت کرده اند اما آمیگدال هنوز در دوران عصر حجر به سر می برد و هر مشکلی را به مثابه شکار یا فرار می بیند. مثلا همین بحث رژیم یا هر کاری که به نظر ما اراده زیادی می طلبد، وقتی این نوع کارها را شروع می کنیم آمیگدال تشخیص نمی دهد که رژیم گرفتن همانند حمله گرگ کار ترسناک و سختی نیست. نیازی نیست برای نجات یافتن از رژیم آن را از بین ببریم یا فرار کنیم)

یا یک مثال بهتر از سینما می آورم. فیلم بسیار خوب شلاق-Whiplash-  فیلم اول آقای دیمین شزل که دو سال بعدش با موزیکال لالالند دل خیلی از عشاق سینما را ربود.

در شلاق ما پروسه تلاش بیش از حد و بی خوابی ها و درد کشیدن ها و خون ریختن های یک نوازنده درام را می بینیم. که به خاطر این که پُز معلم موسیقی خشن خود، ترنس فلچر، را به خاک بزند، تا سر حد مرگ تلاش می کند.شلاق یک نمونه تمام عیار از تلاش و سختی و عرق ریزی برای دست یابی به هدف است. منتها ما با این که می دانیم این شخصیت حسابی پدرش سر این کارها در آمده است. اما مغز ما چیزی که می بیند فقط یک فیلم دو ساعته است. او فقط دیده است که این شخصیت اصلی در عرض دو ساعت از یک آماتور به یک حرفه ای تبدیل شده است. می توان چنین چیزی را هم برای فیلم راکی مثال زد. راکی اگر در واقعیت بود تلاشش سال ها طول می کشید، اما چیزی که ما در تصویر دیدیم، فقط یک مونتاژ پنج دقیقه ای از نشان دادن دویدن روزانه و ورزش او بود.

و مغز عزیز ما هم این مونتاژ را در ناخودآگاهش نگه می دارد و بعد با همین روش وقتی می خواهید کاری را شروع کنید ( چه ورزش، چه هنر و غیره) ما بدون این که حتی روحمان هم خبر داشته باشد می خواهیم به آن مونتاژ سریع پنج دقیقه ای برسیم.

که می دانید چنین چیزی امکان پذیر نیست.

این ها را می گویم چون سینما و به طور کل تصویر متحرک دیگر از بحث سرگرمی یکی دو ساعته خارج شده است و وارد لحظه به لحظه بیشتر ما انسان ها شده است. پس بهتر است که آگاه باشیم و حواسمان را بهتر جمع کنیم که یک وقت گول فکر را نخوریم!

نکته:

کتاب خواندن چون پروسه طولانی تری دارد به نظرم برای این قضیه مفید تر است. ما گذرزمان را در داستان واقعی تر حس می کنیم. شاید برای همین است که خیلی ها کتاب نمی خوانند چون می دانند که تلاش بیشتری می طلبد و برای همین باعث می شود که کمتر از فکرمان گول بخوریم.

مانگا و فیلم سینمایی پیرپسر

من عاشق سینمای کره جنوبی هستم که شاید مهم ترین دلیل شناخته شدن سینمای جدید این کشور با محبوبیت جهانی اولدبوی یا همان پیرپسر آغاز شد.

تا به حال به هر فردی که نظر من را درباره فیلم ها خواسته است، حتما بررسی چند تا از شاهکارهای سینمای کره جنوبی را پیشنهاد کرده ام و قطعا یکی از پیشنهاد ها پیرپسر است ( البته آنهایی که اهل فیلم باشند حتما این فیلم را دیده اند و یا حداقل نام فیلم به گوششان خورده است)

یکی از دوستانم اصلا از این فیلم خوشش نیامده بود و من گفتم بحث سلیقه سر جای خودش، اما بعضی موارد دیگر از حد و مرز سلیقه می گذرد. فرض کنید می روید به مغازه ای و تعدادی الماس در ویترین مشاهده می کنید. ممکن است از بعضی از الماس ها خوشتان نیاید. یکی رنگش مناسب نیست. یکی نحوه تراشیده شدنش برای شما جذاب نیست. اما نمی توان ماهیت الماس را زیرسوال ببرید. آن شی همچنان با ارزش بوده و با ارزش باقی خواهد ماند.

پیرپسر هم دقیقا یکی از همین الماس هاست.

همان طور که بعضی از شما می دانید، این فیلم از روی یک مانگا یا همان کامیک بوک ژاپنی به همین نام اقتباس شده است. نویسنده مانگا، گارون توشیا بوده است و طراح هم نوبویاکی مینگیشی. که متاسفانه نویسنده این مانگا در ۷۰ سالگی در هفت ژانویه ۲۰۱۸ از این دنیا رفت.

چند وقتی بود که می خواستم مانگا را بخوانم اما تنبلی کردم. تا این که بالاخره هر هشت جلد را خواندم. هر جلد هم تقریبا ۲۰۰ صفحه بود که به کل حدود ۱۶۰۰ صفحه می شد. البته چون کتاب مصور است، خواندنش اصلا سخت نیست و اتفاقا خواندن کتاب های مصور بعضی وقت ها لذت دوچندانی دارد. من بیشتر کنجکاو بودم که ببینم نسخه سینمایی چه فرقی دارد چون از دیدن فرقی که بین نسخه های مختلف از یک داستان در مدیوم های جداگانه است لذت می برم.

بعد از خواندن مانگا پی بردم که پارک چان ووک، کارگردان فیلم چه قدر کار درست است. نسخه سینمایی پیرپسر بارها از مانگا بهتر بود و این چیز عجیبی است. در نود مواقع این نسخه های کاغذی و اصلی داستان هستند که به نسخه های سینمایی برتری دارند. اما نه، مانگای پیرپسر این طور نبود. اوایل داستان البته جالب بود. تقریبا مثل فیلم. اما پایان بندی مانگا به قدری افتضاح بود که باعث تعجبم شده بود. لوس و بی هدف.  باورم نمی شود که پایان بندی مانگای پیرپسر تبدیل شده به یکی از بدترین نتیجه گیری های داستانی که تا به حال خوانده ام. اگر فیلم را دیده باشید حتما از آن پیچش داستانی که اندام را به لرزه در می آورد خبر دارید. اما بدانید که در مانگا اصلا از این خبرها نیست. پایان بندی و بعضی نکات ریز و درشت در شخصیت پردازی فیلم، این اثر سینمایی را شاهکار کرده است.

خلاصه که تجربه آموزنده ای بود و عجیب. پارک چان ووک داستانی معمولی که شاید برای خیلی از فیلم سازها کنجکاو برانگیز نباشد را گرفته است و آن را به یکی از بهترین آثار سینمایی دهه های اخیر تبدیل کرده است. اگر می خواهید اقتباس کردن درست و درمان را یاد بگیرید، به نظرم حتما مانگای ژاپنی پیرپسر را بخوانید و آن را با فیلم مقایسه کنید. نکات بدردبخور زیادی پیدا خواهید کرد.

کالبد شکافی جین دو ( زن ناشناس) – The Autopsy of Jane Doe

در زبان انگلیسی به اشخاص یا اجساد ناشناخته مونث، جین دو و مذکر، جان دو می گویند. علتش را نمی دانم. ولی کنجکاو شدم حداقل در ویکی پدیا هم شده درباره اش بخوانم که اصلا چه شد که این طوری شد.

بگذریم.

آیا این فیلم جزو وحشتناک ترین آثاری بود که اخیرا در این ژانر دیده ام؟

قطعا

مسئله این جاست که فیلم برای این که ترسناک تر باشد. باید تعداد شخصیت ها و لوکیشن های کمتری داشته باشد. می توان چنین فرمولی را از بهترین ویدیو گیم های این ژانر یاد گرفت.

رزیدنت اول یک تا چهار برای چه موفق بود؟ سایلنت هیل های اولی چطور؟ چرا بعد از شکست و ناامیدی طرفداران از شماره ۵ و ۶ بازی های رزیدنت اویل، سازندگان خیلی هوشمندانه رفتند و شماره ۷ را در فضای بسته ساختند و دوباره ستایش ها شروع شد؟

چون تعداد شخصیت ها کمتر بود و لوکیشن ها همینطور. حالا شاید سوال پیش بیاید که رزیدنت اویل ۲ و ۳ و ۴ که اتفاقا لوکیشن زیاد داشتند. یا سایلنت هیل که یک منطقه بزرگ است.

خب درست. اما بیشترین اتفاقات ترسناک همان بازی ها هم در فضای بسته داستان رخ می داد. لئون اسکات کندی وقتی در خانه ای گیر افتاده بود و زامبی ها به او حمله می کردند ترسناک تر به نظر می رسید تا این که در خیابان ها و روستا قدم می زد.

و همینطور بهترین فیلم های این ژانر را به یاد بیاورید؟ جن گیر، درخشش، سقوط مردگان زنده، بچه رزمری و غیره.

ترس در کلوزآپ معنا می دهد و نه در لانگ شات. یا حداقل تصور و تعریف من این است.

حالا با فیلم کالبد شکافی زن ناشناس طرف هستیم و به درستی در یک فضای بسته درگیر یک ماجرای ترسناک افتاده ایم. پدر و پسری که رزق و روزی شان از طریق شکافتن اجساد می گذرد، جنازه ی زنی را تحویل می گیرند که معلوم نیست اسمش چیست. چرا مرده است. چه زمانی مرده است و غیره.

من وقتی تعریف استیون کینگ را از این فیلم خواندم کنجکاو به دیدنش شدم. چون نمره فیلم در سایت آی ام دی بی ۶ است. البته من معمولا فیلم هایی که بالای ۶ باشد را می بینم و کاری به نمره این سایت ندارم. اما در هیچ وقت فکر نمی کردم که بخواهم این فیلم را ببینم. قبلا پوسترش را دیده بودم و فکر می کردم که با یکی دیگر از بنجل های ژانر طرف هستم. که اشتباه می کردم. کالبد شکافی خوش ساخت است. مدت زمان به اندازه ای دارد. خسته کننده نیست. هر لحظه هیجان و دلهره و ترس را به وجودت می اندازد. معما دارد و دوست داری بفهمی که این جنازه لعنتی بالاخره قضیه اش چیست. شخصیت پردازی شاهکاری ندارد اما پدر و پسر این داستان را می توان به راحتی دوست داشت و نگرانشان شد.

کاگردانی خوب یعنی همین. که داستانی مختصر و مفید داشته باشی با لوکیشنی کم. و یک راست بروی سر اصل مطلب. تنها هیجان اصلی داستانت یک جنازه باشد که از اول تا آخر فیلم روی تخت دراز کشیده است و هر چند وقت یک بار یک کلوزآپ از صورت و آن چشمان توسی رنگ ترسناکش نشان بدهی و فیلمت اصلا هم خسته کننده نشود. البته چند جا از این ترس های به اصطلاح یوهویی داشت که متاسفانه فیلم های این ژانر یکی در میان دچارشان هستند. نمی دانم فشار تهیه کننده هاست یا نه. اما واقعا این ترس ها جواب گو نیست و اگر از حد زیادی بگذرد فیلم را دارای تاریخ مصرف می کند. هر چقدر ترس یوهویی کم تر باشد، ماندگاری فیلم های این ژانر بیشتر است. ترس باید در وجودت رخنه کند. مانند همین نماهای کلوز آپی که از جنازه زن ناشناس این فیلم گفتم. هیچ اتفاقی نمی افتد. فقط بارها و بارها تکرار می شود و بالاخره وارد ناخودآگاه تماشاگر می شود و ذره ذره از روح ما می مکد! که البته نوش جانش.

داستان این پدر و پسر و جنازه ای که روی دستشان مانده است حسابی دیدن دارد. ترجیحا تنها نبینید. یا اگر تنها می بینید، سعی کنید در منزل یکی با شما باشد. خلوت گزیدن و انزوا با دیدن بعضی آثار ترسناک جور در نمی آید. نمونه اش همین فیلم.

مسیر سبز و اقتباس سینمایی

اطمینان دارم که همانند تایتانیک، خیلی از مردم ایران این فیلم را دیده اند. یا حداقل قشر متوسطی که می شناسم. من هم جزو آن هایی بودم که در نوجوانی این فیلم را دیده ام و یک دل نه صد دل عاشقش شدم. فکر کنم تام هنکس را با همین فیلم شناختم. فرانک دارابونت کارگردان را هم همینطور.

این اثر یک جهانی بینی خاصی به من داد. مسیر سبز یک فیلم معمولی نیست.

و حالا بعد از سال ها، بالاخره کتابش را خواندم. نشر افراز که بعضی از آثار استیفن کینگ را ترجمه کرده است، کتاب را منتشر کرده و مترجم کار هم خانم ماندانا قهرمانلو است. خوش بختانه وقتی که کتاب را خواندم (خیلی سریع. با اینکه ۶۴۲ صفحه است. کمتر از یک هفته آن را تمام کردم) یکی از دوستانم که هفت یا هشت سالش بود فیلم را دیده بود و هیچ چیز از کار یادش نبود، به خانه ام آمد و با هم فیلم را دیدیم. برای همین کامل فرق بین کتاب و فیلمش برایم مشخص شد.

و جالب این جاست که آن چنان فرقی ندارد.

شاید از نظر خیلی ها بهترین اقتباس از روی یک کتاب، پدرخوانده باشد. ولی در نظر داشته باشید که پدرخوانده خیلی از کتاب را حذف کرد و خیلی بیشتر و بهتر به آن اضافه کرد. من در مصاحبه ای با فرانسیس فورد کاپولا خواندم که می گفت کتاب تقریبا یک داستان زرد بود.

پس پدرخوانده آمده است و به کتاب افزوده است و اقتباس تمام و کمال حساب نمی شود.

اما مسیر سبز تقریبا هیچ چیزی از کتاب حذف نکرده است و اتفاقا چیز آن چنان خاصی هم اضافه نکرده است. همان چیزی را که نوشته شده به زبان تصویر برگردانده است.

 فرق هایی که دیدم منطقی است چون این داستان ها در دو فرم متفاوت دارد گفته می شود. مثلا در کتاب، داستانی که ما می خوانیم دست نوشته ها و خاطرات شخصیت پاول ادکامب است که در فیلم نقش او را تام هنکس بازی می کند. اما در فیلم ما صرفا بر می گردیم به گذشته و خاطرات او را در حالی که دارد آن را برای زنی تعریف می کند می بینیم.

اما در کتاب ما خیلی بیشتر درگیر نویسندگی این شخصیت می شویم. و واقعا هم منطقی بود که دارابونت این قسمت های مربوط به نوشتن را در فیلم حذف کرده است. چون قطعا از حد و حوصله بیننده فیلم خارج می شد. متاسفانه یکی از بدی های سینما است که یک سری چیزها را هر کاری هم کند نمی تواند به تصویر بکشد. حتی اگر روی تصویر نریشن هم می گذاشت و مثلا پاول ادکامب را می دیدیم که دارد به سختی تلاش می کند برای نوشتن، هیچ وقت با حس و حالی که موقع خواندن کتاب داریم برابری ندارد. من در حین خواندن داستان واقعا باورم شده بود که این خاطرات ادکامب است نه داستانی که استیفن کینگ نوشته است. تلاش او برای این که خاطراتش را به یاد بیاورد تا برای ما بنویسد را زیرپوستی حس می کردم. ولی سینما چنین قابلیتی ندارد.

 یکی دیگر از فرق های  فیلم این بود که هنگامی که شخصیت جان کافی معجزه می کرد. نورها زیاد می شد و لامپ ها می ترکید و جان کافی درد بقیه را حس می کرد و غیره. که خب چنین چیزهایی در کتاب نیست. در متن ما فقط می خوانیم که جان کافی معجزه می کند و آن حشره های سیاه را از دهانش خارج می کند. اما در فیلم برای این که ماجرا بیشتر به چشم بیاید و تصویری و دیدنی تر باشد، اعمال چنین تغییراتی کاملا منطقی به نظر می رسید. که البته من موافق نیستم. اصلا این قضیه حشرات هم به نظرم باید در فیلم تبدیل می شد به استفراغ. چون به نظرم در فیلم هر چقدر از زرق و برق و جلوه ویژه فاصله بگیریم، به نشان دادن معجزه نزدیک تر می شویم. ولی در کتاب یا ویدیو گیم ها این مسائل اتفاقا کار را شاید زیباتر کند.

همانطور که گفتم، فرق زیادی بین نسخه سینمایی و کتاب نبود. هر دو به شدت داستان گو هستند. شخصیت پردازی خیلی خوبی دارند. غمگین هستند و هر دو هم اشک بیننده و خواننده را در می آورد.

و مسیر سبز همچنان یکی از بهترین فیلم هایی است که به عمرم دیده ام. و یکی از بهترین کتاب هایی است که تا به حال خوانده ام.

Cargo – محموله

فیلم محموله را به خاطر بازیگر نقش اصلی اش یعنی مارتین فریمن کنجکاو به دیدنش شدم و وقتی هم که متوجه شدم که داستان درباره زامبی هاست، ماجرا جالب تر هم شد. فکر نکنم این بازیگر  بی خود و بی جهت برود در یک فیلم با موضوع آخر الزمانی و زامبی ها بازی کند. اتفاقا چند وقت پیش هم جیمز گان، کارگردان سری فیلم های نگهبانان کهکشان، در استوری اینستاگرامش این فیلم را پیشنهاد کرده بود.

فکر کنم قبول داریم که فیلمی درباره زامبی ها ساختن در این دهه تقریبا کار حضرت فیل است. البته اگر بخواهید خوب و متفاوت باشد. من به پیشینه این موجودات آدم خوار که مدیون جرج رومرو فقید هستند کاری ندارم و منظورم تقریبا ۱۰ سال اخیر است.

دقیقا از زمانی که سریال واکینگ دد شروع به پخش شد.

از اپیدمی همگانی این سریال بود که دوباره زامبی ها تبدیل شدند به یکی از ستون های صنعت سرگرمی. فیلم ها و سریال های زیادی آمدند و با همین موج جدید شروع کردند. فعلا کاری ندارم که سریال واکینگ دد تقریبا غیر قابل دیدن شده است و به شدت ضعیف و تازه آن سریال برادرخوانده اش، fear the walking dead هم که یک بنجل به تمام عیار بود و هست.

در دنیای فیلم هم تلاش هایی شد و مثلا فیلم های متوسطی مثل جنگ جهانی زد و بدن های گرم را دیدم. اما در این میان آثار خوبی هم دیدم. مثلا یک فیلم از کره جنوبی به نام قطاری به سمت بوسان یا یک فیلم بریتانیایی به نام دختری با تمام موهبت ها.

تا اینکه حالا رسیدیم به محموله که محصول استرلیا است و مستقیم از پلت فرم نتفلیکس پخش شده است.

انصافا یکی از بهترین آثاری بود که در این رابطه دیده ام. واقعا متفاوت بود (که باعث تعجب هم هست، چون هر چقدر نتفلیکس در سریال ساختن حرفه ای شده است، در ساختن فیلم های بلندش حسابی لنگ می زند)

این فیلم همین که کمتر زامبی ها را نشان می داد (حالا به خاطر بودجه کم یا هر چه) حکم نفسی تازه به این قبیل آثار داشت. بخواهم خیلی بهتر حس ام را هنگام دیدنش بگویم این است که فرض کنید واقعا یک جایی مثل استرالیا بیماری آمده و نصفی از جماعت هم از بین رفته اند و حالا تبدیل شده اند به این موجودات گوشت خوار. بعد ما داریم یک فیلم واقع گرا (در حد فیلم های هنری اروپایی و ایرانی) در این رابطه می بینیم. حالا ممکن است خنده تان بگیرد ولی یک جاهایی انگار برادران داردن، کریستان مانجیو و یا عباس کیارستمی آمده بود و یک فیلم درباره خانواده کم جمعیتی ساخته بودند که در میان این بحران و ویروس کشنده گیر کرده اند و می خواهند به هر طریقی خود را نجات دهند. در کل این فیلم نسبت به تمام فیلم های سری زامبی که دیدم ام منطقی تر بود و قابل باور.

فیلم آن چنان ترسناک نیست و اتفاقا خشونت زننده ای هم ندارد. بیشتر این اتفاقات در خارج از کادر اتفاق می افتد. مثلا این سکانس را ببینید که فوکوس رو نوزاد است و آن پشت که فقط هاله ای از وضعیت مشخص است دارد اتفاقی خشونت بار رخ می دهد.

محموله، شروع و وسط و پایانی داشت قابل دیدن و مختصر و مفید. برای آن هایی که زیاد فیلم هایی درباره زامبی ها ندیده اند قطعا معرفی خوب و جذابی است و برای آن هایی که حسابی با این فیلم ها خاطره دارند، حکم سفری تازه دارد به این دنیا.

چقدر خوب است دیدن نوعی نگاه جدید برای ایده های قدیمی.

کارگردانان این فیلم دو نفر هستند. خانمی به نام یولاندا رمکی و آقایی به نام بن هاولینگ. که بعد من فهمیدم چند سال پیش، همین تیم یک فیلم کوتاه ساخته اند به نام محموله با همین موضوع، و اصلا آن فیلم کوتاه باعث شد که این نسخه بلند ساخته شود.

فیلم کوتاه در فضای نت موجود و زمانش هم هفت دقیقه است.

و حالا قضیه این جاست که من وقتی فیلم کوتاه را دیدم خیلی بیشتر از نسخه بلند خوشم آمد! در حقیقت ماجرای چیزی که ما آن را محموله می نامیم که منظور همان نوزاد داستان است، در نسخه کوتاه معنی بیشتری می دهد و کاری هم که شخصیت پدر برای رساندن خودش به جایی می دهد تا نوزادش را نجات بدهد، خیلی منطقی تر بود. به اصطلاح نسخه بلند بدتر آمده بود با شاخ و برگ داستانی بیشتر و شخصیت های مازاد، برای این که زمان فیلم بلند تر شود، آن حرفی که در اصل می خواست بزند را کمی کم رنگ کرد.

پدر بودن و عشق به فرزند، در نسخه کوتاه خیلی بیشتر از نسخه بلند فیلم جا افتاده است.

اما در نهایت، هر دو نسخه کاملا ارزش دیدن دارد و یکی از متفاوت ترین آثاری است که در این مقوله زامبی ها دیده ام.

A Quiet Place – یک جای آرام

اگر اهل خواندن درباره فیلم ها باشید احتمالا این نکات درباره این فیلم زیاد به چشمتان خورده است:

۱ – امیلی بلانت در نقش مادر و جان کرازینسکی در نقش پدر و همچنین کارگردان فیلم، در زندگی واقعی خود زن و شوهر هستند.

۲ – فیلم وامدار آثار دیگر از جمله فیلم نشانه ها اثر ام نایت شیامالان است.

من هم این نکات را خیلی کوتاه همین جا نوشتم که دیگر مجبور نباشم آن ها را در نوشته ام تکرار کنم.

یک جای آرام یکی از بهترین آثاری بود که در این چند وقت دیده ام. هر چند که گاهی اوقات هیچ منطقی در روایت و حرکات شخصیت ها مخصوصا دختر کر و لال این خانواده با بازی میلیسنت سیمونز وجود ندارد. طوری که دیگر حرص بیننده در می آید که آقا جان! نکن. این کار را نکن. الان اتفاق بدی می افتد. بی خیال.

ولی چون ما داریم فیلم تماشا می کنیم و قرار نیست به خاطر حرص ما تغییری در داستان رخ بدهد پس غر زدن را به همان ایراد گرفتن از فیلم نامه بسنده می کنیم.

هر چند خدا را شکر که زمان فیلم به اندازه است( یک ساعت و نیم)‌. نقطه قوت این فیلم فضا سازی و بستری است که برای داستانش فراهم کرده. یعنی ما داستان خاصی نداریم. قضیه بقا به هر قیمتی است. اصلا شخصیت ها تقریبا زندگی بدوی دارند.

یعنی پدر که کارش شکار است. و جایی هم پسر کوچکش را می برد که به او هم این کار را یاد بدهد.  دختر کوچک کمی سرتق است که با توجه به ناشنوا بودنش باید به او حق داد. و مادر هم که حامله است و در خانه می ماند و کارهای خانه را سر و سامان می بخشد.

همین!

حالا نکته اساسی این جاست که برای بقا نباید از گرگ و خرس در امان باشند. هیولاهایی به زمین آمده اند و همه جا را ویران کرده اند ( فیلم بعد از گذشت ۸۹ روز از نابودی شهر شروع می شود) و این هیولاها قدرت شنوایی بالایی دارند و شما یک سر و صدایی ازت دربیاید به سرعت می آیند و تکه و پاره ات می کنند.

پس با یک فیلم کم دیالوگ طرفیم ( شاید سر جمع دیالوگ های این فیلم دو صفحه بشود ) و بیشتر تصویر داریم.

و این است لذت این فیلم

عصاره سینما دارد. یعنی تعریف داستان با تصویر و حرکات دوربین و بازیگران. این اثر یک دلهره نابی ایجاد می کند که تماشایی است و نه گوش دادنی. هسته اصلی داستان که کلا بر دلهره بنا شده است ( سر و صدا مساوی است با مرگ) و این وسط کلی دلهره های ریز و درشت دیگر مثل حاملگی زن داستان. گم شدن پسر. میخ روی پله و غیره.

هیچکاک اگر این فیلم را می دید به احتمال قوی حسابی از این کار تعریف می کرد.

در این یک سال اخیر من دو فیلم دیده ام که بیشتر روی قصه گویی با تصویر استوار است. یکی همین فیلم و دیگری فیلم عالی دانکرک اثر کریستوفر نولان. برای نسلی که حال و حوصله دیدن فیلم های صامت را ندارد و نمی داند که چه لذتی را دارد از دست می دهد. حداقل دیدن این آثار می تواند کمک کند که کمی اصول سینما را هم بدانیم. یک جای آرام به قدری من را برد به شالوده اصلی اختراع سینما که در اصل برای قشر کارگر بود و با پول اندک می رفتند داخل سالن و یک لذتی می بردند. هم داستان ساده. هم دیالوگ کم. هم هیجانی. هم خانوادگی.

فیلم من را هم یاد بازی کنسول PS3   یعنی The Last of Us. انداخت. مخصوصا هیولاهایش.

من خیلی خوشحالم که از این کار خیلی زیاد ستایش شد. وسط این همه فیلم های دی سی و مارول دیدن این تیپ آثار بسیار لذت بخش است. مثلا Get Out آن چنان شاهکاری از نظر من نبود. ولی چون در ژانر ساخته شده بود و خوش ساخت و تر و تمیز هم بود. خیلی خوشحالم که اسکار بهترین فیلم نامه را گرفت. این نشان دهنده این است که بالاخره آن روشن فکرهای سینما که به فیلم های ژانر اخ و تف می اندازند، بالاخره دارند سر عقل می آیند. ولی به شرطی که این بها دادن ادامه پیدا کند. یعنی یک فاز یک دفعه ای نباشد که به خاطر مسائلی خارج از هنر و سینما یک فیلمی جایزه بگیرد و بعد از فصل جوایز بعد، دوباره روز از نو روزی از نو. بها دادن به ژانر و به رسمیت شناختنش در میان محفل روشن فکرهای دوزاری باعث می شود که خود به خود آثار بهتری در این رابطه تولید شود. بها دادن به فیلمی مثلی یک جای آرام خیلی از نویسنده ها و فیلم سازها جوان تر تشنه ژانر را امیدوار می کند که آن ها هم می توانند این سبکی فیلم بسازند و علاوه بر گیشه، در فستیوال ها هم تحویل گرفته شوند. ولی اگر دوباره این بها دادن  فراموش شود، متاسفانه آثار بنجل ژانر به همان روال قبل تولید می شوند که فقط به فکر خالی کردن جیب یک سری تماشاگر است.

خوک

اول از همه می خواهم بگویم به نظرم مانی حقیقی جزو معدود سینماگران ما است که معنای واقعی سینما را درک می کند. البته درست است که نمی توان قانون خاصی برای هنر گذاشت. ولی خب. من دارم نظر خودم را می گویم.

مانی حقیقی عاشق ژانر است و سینما را به خاطر خود سینما دوست دارد و نه پیام اخلاقی. شهرام مکری و کمی قبل تر هم محمد رضا هنرمند در ذهنم می آیند که به طور مستقیم رفته اند سراغ ژانر. آن هم از طریق درستش. واقعا ۹۵ درصد کارگردان های این مرز و بوم می خواهند – حرف – بزنند و – پیام – بدهند. اگر این ۹۵ درصد نصف شده بود باور کنید اصلا غر نمی زدم. ولی خب نصف نصف نیست. لشگر پیام اخلاقی دهندگان فعلا تعدادشان بیشتر است.

خوک هم بیشتر سینماست تا بیانیه. البته نه این که فیلم حرفی نداشته باشد ولی تمام حرف هایش را زیر سایه ژانر می زند. خوک در دسته فیلم های کمدی سیاه جنایی است. به همین سادگی.

با توجه به مصاحبه هایی که تا به حال از مانی حقیقی خواندم، به نظرم خوک فیلم شخصی تری می آید. یعنی انگار بیشتر جاهای فیلم شخصیت حسن ( با بازی حسن معجونی) خود مانی حقیقی بود. با همان نظراتش درباره مردم، شبکه های اجتماعی و غیره.

من واقعا از فیلم لذت بردم. به جز نیمه پایانی که فیلم از ریتم افتاد و کمی هم لوس شد. یعنی زمانی که مادر حسن در آن وضعیت پیدایش می شود (اگر فیلم را ببینید، می دانید منظورم کدام قسمت است) خب در هر مقیاسی حساب می کنم، به اصطلاح جا نمی افتد. و یکی دیگر از چیزهایی که در فیلم به نظرم جالب نیامد، درگیر شدن در ذهنیت شخصیت حسن بود. مثلا آن جایی که یک دفعه ای وارد ذهنش شدیم و او هم شروع کرد به خواندن یک آهنگ راک ایرانی. اتفاقا این شخصیت اگر زیاد سراغ درونش نمی رفتیم خیلی جذاب تر بود، ولی این جوری به نظر می رسد که به هر ضرب و زوری شده باید او را پیچیده نشان دهند.

البته در نظر بگیرید که من در مقیاس فیلم هایی که مانی حقیقی ساخته این ها را می گویم. مثلا در اژدها وارد می شود این فضای مالیخولیایی خیلی بهتر جا افتاده بود و اصلا در ذوق نمی زد. بالاخره کسی که اژدها و کنعان و پذیرایی ساده را ساخته و یک کمدی دیوانه وار که به منتقدهای چسان فیسان بی محلی می کند – پنجاه کیلو آلبالو – آدم انتظارش خود به خود از کارگردانش بالا می رود.

اما اگر بخواهم خوک را در کنار خیلی از فیلم های اکران شده در سینمای وطنی بگذارم، قطعا جزو بهترین ها است.

فیلم خشونت فانتزی دل چسبی دارد که فکر کنم خیلی ها به آن بگویند تارانتینویی، ولی من می گویم خشونت انیمه ای. خود تارانتینو هم این نوع از خون و خونریزی را مدیون انیمه های شاهکار ژاپنی است.

دیدن خوک در میان فیلم های بیشتر ابلهانه سینمای ایران حکم سیر و سلوک ناب سینمایی را دارد. مانی حقیقی از آن دست فیلم ساز ها است که من دوست دارم در هفته اول اکران فیلمش را ببینم و کمتر فیلم ساز ایرانی – و حتی خارجی – هست که برای من این طور باشد.